* "Emek, çalışma" anlamında kullanılan "kedd" ile "tabîat, yaradılış" anlamlarına gelen "tabʿ" kelimelerinin birleşmesiyle oluşan ve doğuştan yetenekli olmayıp çalışıp çabalayarak eser veren şairler için kullanılan terim.
“Kedd” kelimesi “sa‘y, zahmetli iş” (Sâmî, 2011, s. 1151) “bir işte zahmet çekmek, kesbe dürüşmek” (Vankulu Mehmed Efendi, 2014, s. 616), “çalışma, iş; emek” (Devellioğlu, 2005, s. 501); “tabʿ” ise "tabîat, huy, yaradılış" (Devellioğlu, 2005, s. 1010) anlamında karşılanmaktadır. Bu iki kelimenin bir araya gelmesi ile oluşan “kedd-tabʿ” ise bazı şairlerin doğuştan gelen bir yeteneğe sahip olmayıp çabaya, emeğe dayalı şiir üretebilen bir tabiatlarının olduğunu ifade etmekte kullanılmıştır.
Bazı şairler doğuştan gelen yetenekle ve ilhamın verdiği güçle şiir yazarken bazı şairler ise böyle bir yeteneğe sahip olmayıp şiir yazmak için çaba, emek harcamak zorundadırlar. “Kedd-tabʿ” da bu ikinci tür şairleri ifade etmek için kullanılan bir terimdir.
Latîfî Tezkiresi'nde geçen değerlendirmede terim (Canım, 2018, s. 66), bazı şairlerin yeteneğinin ve kavrayışının sınırlı olduğu ve bu nedenle yeni hayaller, anlamlar bulamayıp şiirde yeni bir söz, hayal, mana üretemediklerini anlatmakta kullanılmıştır. Bazı şairlerin yeteneğinin kaynağının ilham değil çaba olduğunu ifade eden Latîfî bu terimi, yeni bir söz, mana üretemeyip önceki şairleri tekrar eden kişileri eleştirirken kullanmıştır.
Kedd-tab' terimi, Latîfî Tezkiresi'nde bir kez kullanılmıştır.
Örnek 1:
Ve bir kısmı dahi ancak kelâm-ı mevzûna kâdir olup kıllet-i kâbiliyyetden hayâlât u maʿânî bulamaz ve kem-fehm ü kedd-tabʿ olmagın ihtirâʿ-ı sanâyiʿ de mûcid ü mübdiʿ olımaz (Canım, 2018, s. 66).
Canım, R. (hzl.) (2018). Latîfî-Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-216998/latifi-tezkiretus-suara-ve-tabsiratun-nuzama.html
Devellioğlu, F. (2005). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
Şemseddin Sâmî. (2011). Kâmûs-ı Türkî. İstanbul: Kapı Yayınları.
Vankulu Mehmed Efendi (2014). Vankulu Lugati. (Hzl. Mustafa Koç, Eyyüp Tanrıverdi). 1. C., İstanbul: Yazma Eserler Kurumu. http://ekitap.yek.gov.tr/Uploads/ProductsFiles/342aae0f-8ea4-4a04-880a-006c879bf312.pdf
