* “Güzellik, iyilik” anlamına gelen “hüsn” ile “tarz, biçim” anlamındaki “üslûb” kelimelerinin birleşmesiyle oluşan ve tezkirelerde ifade tarzı beğenilen, söyleyişi hoş ve zarif bulunan şairleri tanımlamak için kullanılan terim.
Arapça-Arapça birleşik bir sıfattır. Arapça kökenli “hüsn” kelimesinin anlamı, sözlüklerde “güzellik, iyilik” (Parlatır vd, 2006, s. 187; Devellioğlu, 2001, s. 543; Kanar, 2015, s. 628; Redhouse, 2009, s.160; Ahterî-i Kebîr, 2017, s. 287), “elegance (zarafet)” (Steingass, 2005 s. 420), “güzel nesne ve mutlaka hüsn ile muttasıf hûb ve pesendide şey ve hoş ve nîkû (Birinci, 2018, s. 441) olarak geçmektedir.
Arapça bir sözcük olan “uslûb” ise “tarz, reviş, kaide ve kanun” (Mütercim Âsım, 2009, s. 795), “üslup, tarz; ifade biçimi” (Kanar, 2015, s.161), “minval, tarik, suret” (Redhouse, 2009, s. 522) şeklinde açıklanır. İki sözcük birleşerek “güzel biçimli, tarzı hoş” anlamındaki sıfatı oluşturur.
Tezkirelerde şairin ifade biçimi, söyleyiş şekli ve şiir tarzından bahsedilirken “hüsn-üslûb”, olumlu bir sıfat olarak kullanılmıştır. Bu terim, ifadesi akıcı ve hoş, söyleyiş tarzı güzel bulunan şairleri tanımlar.
Tezkirelerde şairler için olumlu bir sıfat olarak “hüsn-üslûb” terimi kullanılmıştır. Şairlerin söyleyiş tarzını ifade eder. Beğenilen bir şiir tarzı oluşturan, renkli bir söyleyişe sahip, ifadesinde canlılık ve akıcılık yakalayan şairler bu terimle anılmıştır. Latîfî Tezkiresi’nde Mu’idî’nin söyleyişindeki güzellik anlatılırken şu ifadelere yer verilmiştir: “Şuʿarânuñ hâfız-ı kelâm u hüsn-üslûbıdur" (Canım, 2018, s. 487).
Latîfî’nin Tezkiretü’ş-şu’arâ ve Tabsıratu’n-nuzamâ’sında bir kez geçtiği tespit edilmiştir. Diğer tezkirelerde bu terimin kullanımına rastlanmamıştır.
Örnek 1:
Şuʿarânuñ hâfız-ı kelâm u hüsn-üslûbıdur (Canım, 2018, s. 487).
Ahteri, M. (2017). Ahterî-i Kebîr. Ankara: TDK Yayınları.
Birinci, A. (hzl.) (2018). Lügat-i Remzî. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yayınları.
Canım, R. (hzl.) (2018). Latîfî-Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-216998/latifi-tezkiretus-suara-ve-tabsiratun-nuzama.html
Devellioğlu, F. (2001). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitabevi.
Kanar, M. (2015). Farsça Türkçe Sözlük. Ankara: Say Yayınları.
Parlatır, İ., Tezcan Aksu, B. ve Tufar, N. (hzl) (2006). Lügat-ı Cûdî. Ankara: TDK Yayınları.
Redhouse, W. R. (2009). Müntahabât-ı Lügat-i Osmaniyye. Ankara: TDK Yayınları.
Steingass, F. (2005). Persian-English Dictionary. İstanbul: Çağrı Yayınları.
