BÂRÎKEDÂ (BĀRĪK-EDĀ)

şâʿir-i sâhir-i mâhir-i bârik-edâ


* “Nâzik, dakîk, ince” anlamına gelen bârîk kelimesi ile "üslûp, tarz, ifade" anlamına gelen edâ kelimesinin birleşmesiyle oluşan ve "nazik, ince üslûp" anlamına gelen terim.



Sözlük Anlamı

Bârîk kelimesi sözlüklerde “nâzik, dakik, ince” (Devellioğlu, 2005, s. 71) anlamına gelen Farsça bir sıfattır. Edâ ise “tarz, ifâde, üslûp”  (Devellioğlu, 2005, s. 202), “ifade tarzı; anlatım biçimi” (Çağbayır, 2017, s. 418) gibi anlamlara gelmektedir. Bu iki kelimenin bir araya gelmesiyle ince, nazik üslûp anlamı ortaya çıkmaktadır. 




Terim Anlamı

Terim olarak üslûbun kaba olmayan, hoş, ince, zarif,  olduğunu ifade etmek amacıyla kullanılmaktadır.




Tezkirelerdeki Bağlam Anlamı

Kelime Latîfî'nin Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ adlı eserinde Emrî Çelebi'nin üslûbunun nazik, ince olduğunu ifade etmek için kullanılmıştır.  Emrî Çelebi nazik üsluplu hünerli bir şair olarak nitelenmiştir. Latîfî'nin bir sonraki cümlesinde Emrî Çelebi'nin ince bir hayal dünyası ve kavrayışı olduğunu söylemesi de bu ifadesini pekiştirmiştir. (Canım, 2018, s. 136). 




Tezkirelerdeki Kullanım Sıklığı

Terim yalnızca Latîfî Tezkiresi'nde bir kez geçmektedir.




Örnekler

Örnek 1:

Esnâ-i şuʿarâ-i zamânda şâʿir-i sâhir-i mâhir-i bârik-edâ ve hûb müverrih ü muʿammâ-güşâdur (Canım, 2018, s. 136).




Kaynaklar

Canım, R. (hzl.) (2018). Latîfî-Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-216998/latifi-tezkiretus-suara-ve-tabsiratun-nuzama.html

Çağbayır, Y.  (2017). Arap Asıllı Türk Alfabesiyle Yazılmış Türkçenin Söz Varlığı: Ötüken Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: Ötüken Neşriyat.

Devellioğlu, F. (2005). Osmanlıca-Türkçe Aniklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları. 




Yazım Tarihi:
21/07/2025
logo-img