ebyât-ı letâfet-me'âb
* "Güzellik, hoşluk, nezaket" anlamına gelen "letâfet" ile "sığınılacak yer" anlamına gelen "me'âb" kelimesinin birleşmesiyle oluşan ve "güzellik sığınağı" anlamına gelen terim.
Letâfet kelimesi sözlüklerde “latiflik, hoşluk, yumuşaklık, mülâyemet, güzellik” (Sâmî, 2011, s. 1240), “açıklık, ferahlık” (Çağbayır, 2017, s. 964) anlamlarına gelen Arapça bir isimdir. Me'âb “geri dönülecek yer” (Kanar, 2011, s. 754) “sığınılacak yer; sığındığı, korunduğu yer” anlamına gelen ve kelimelerin sonuna gelerek birleşik sıfat yapan bir kelimedir (Çağbayır, 2017, s. 1015). Letâfet-me'âb ise “güzellik, hoşluk sığınağı” anlamına gelmektedir.
Şiirlerin güzelliğini vurgulamak amacıyla “güzellik, hoşluk sığınağı” anlamında kullanılan terim.
Bu terim Rızâ Tezkiresi'nde iki yerde de “ebyât-ı letâfet-me'âb” şeklinde geçmektedir. Tezkire yazarı, Bâkî Efendi ve Derviş Paşa ile ilgili yazdığı maddelerde bu şairlerden seçtiği beyitleri “güzellik sığınağı” olarak nitelemiştir. Bu ifadelerden bu beyitlerin yazar tarafından beğenildiği anlaşılmaktadır. Sığınak hem insanların huzur bulduğu güvenli hissettiği hem de gizli ve değerli hazinelerin bulunduğu yerdir.
Terim Rızâ Tezkiresi'nde 2 kez geçmektedir.
Örnek 1:
Bu ebyât-ı letâfet-me’âb hazret-i Sultân Süleymân Hân’a buyurdukları kasîde-i müstetâbından berâ-yı nümûne intihâb olındı (Zavotçu, 2017, s. 65).
Örnek 2:
Bu ebyât-ı letâfet-me’âb ol tercemeden berâ-yı nümûne intihâb olındı (Zavotçu, 2017, s. 106).
Çağbayır, Y. (2017). Arap Asıllı Türk Alfabesiyle Yazılmış Türkçenin Söz Varlığı: Ötüken Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Kanar, M. (2011). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: Say Yayınları.
Şemseddin Sâmî. (2011). Kâmûs-ı Türkî. İstanbul: Kapı Yayınları.
Zavotçu, G. (hzl.) (2017). Rızâ Tezkiresi. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-219133/riza-tezkiresi.html
