(kitâb-ı meserret-encâm, matla-ı meserret-me'âb, kitâb-ı meserret-fezâ)
* "Sevinç" anlamına gelen Arapça meserret kelimesinin encâm (son/nihayet), -fezâ/efzâ (artıran/çoğaltan), me'âb (sığınılacak/dönülecek yer) ibareleriyle birleşerek daha çok bir beyit veya kitabı nitelemek amacıyla kullanılan şekli.
Meserret kelimesi sonuna “encâm” ifadesini alarak “sonu sevinçli”, “-efzâ/fezâ” ibaresini alarak “sevinç artıran/sevinç artırıcı”, “me'âb” kelimesini alarak ise “sevincin bulunduğu yer” anlamlarına karşılık gelecek şekilde terkip oluşturur. (Devellioğlu, 2008, s. 626)
Tezkirelerde kimi zaman sonu sevinçle bitecek bir beyti veya okunduğunda sevinci artıracak bir kitabı nitelemek maksadıyla kullanılmıştır.
Kelime tezkirelerde bir matla beyit veya kitap için niteleyici unsur olarak kullanılmaktadır. İfadenin ilk kez kullanıldığı yer Latifî'nin Tezkiretü'ş-Şuarâ'sıdır. “Ve san'at-ı cihet-i câmi'ada bu matla'-ı meserret-encâm dahi tecnîs-i tâmm vâki olmuşdur.” (Ve söz sanatları yönünden sonu sevinçle biten bu matlada tam cinas kullanılmıştır.) (Canım, 2018, s. 112)
Terkibin tezkirelerde sık kullanılmadığını belirtmek gerekir. Latifî'nin Tezkiretü'ş-Şuarâ'sında beş kez, Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiresi'nde ise sadece iki kez kullanıldığı görülmüştür.
Örnek 1:
… esbâb-ı işreti beyân u ayân eyler İşretnâme nâm bir kitâb-ı meserret-encâmı vardur (eğlence meclislerinin niçin yapıldığını açıklayan İşretnâme isimli sonunda sevinç artıran bir kitabı vardır.) (Canım, 2018, s. 246).
Örnek 2:
Sıfat-ı tasvîrde bu birkaç beyt ol kitâb-ı meserret-fezâdandır (Tasvir sıfatlarını anlatan bu birkaç beyit o sevinç arttıran kitaptan alınmıştır.) (Canım, 2018, s. 413).
Canım, R. (hzl.) (2018). Latifi Tezkiretü'ş-Şu'arâ ve Tabrisatü'n-Nuzemâ (İnceleme-metin). Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-216998/latifi-tezkiretus-suara-ve-tabsiratun-nuzama.html
Devellioğlu, F. (2008). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
Redhouse, S. (2011). A Turkish and English Lexicon. İstanbul: Çağrı Yayınları.
Sungurhan, A. (hzl.) (2017). Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü'ş-Şu'arâ. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-194494/kinalizade-hasan-celebi-tezkiretus-s-uara.html
